Doel van hierdie bladsy:
Hierdie woordelys dien as ’n sentrale verwysingspunt vir BitBok-lesers. Dit verduidelik algemene én tegniese kripto-terme in eenvoudige Afrikaans, met die Engelse term ingesluit vir duidelikheid. Alle verduidelikings is prakties, eerlik en relevant vir Suid-Afrikaners.
A
Airdrop (Airdrop): ’n Metode waar kripto-projekte gratis tokens aan gebruikers versprei, gewoonlik as bemarking, om nuwe gebruikers te lok of om vroeë ondersteuners te beloon.
Lees meer in Die Volledige Kripto “Airdrops” Gids: https://bitbok.co.za/die-volledige-kripto-airdrops-gids-wat-dit-is-en-hoe-om-dit-te-kry
Alt-munt (Altcoin): Enige kripto-geldeenheid wat nie Bitcoin is nie, soos Ethereum, Solana of Cardano.
Anti-geldwassery (Anti-Money Laundering – AML): Wette en prosedures wat ontwerp is om geldwassery en finansiering van onwettige aktiwiteite te voorkom. Suid-Afrikaanse kripto-uitruile moet aan AML-regulasies voldoen.
B
Beer-mark (Bear Market): ’n Lang tydperk waar kripto-pryse daal en beleggersvertroue laag is.
Bitcoin (Bitcoin): Die eerste en bekendste gedesentraliseerde digitale geldeenheid, geskep as ’n alternatief vir tradisionele bankstelsels.
Blok (Block): ’n Versameling kripto-transaksies wat saamgevoeg en permanent op die blokketting gestoor word.
Blokketting (Blockchain): ’n Gedistribueerde digitale grootboek wat transaksies veilig, deursigtig en onveranderlik aanteken.
Lees meer in Omvattende Blokketting- en Web3-Tegnologie Gids: https://bitbok.co.za/omvattende-blokketting-en-web3-tegnologie-gids-alles-wat-jy-moet-weet
C
Koue beursie (Cold Wallet): ’n Kripto-beursie wat nie aan die internet gekoppel is nie en daarom baie veilig is teen kuber-aanvalle.
Toesighoudende beursie (Custodial Wallet): ’n Kripto-beursie waar ’n derde party, soos ’n uitruil, jou private sleutels namens jou hou.
D
Gedesentraliseerde finansies (Decentralised Finance – DeFi): Finansiële dienste soos lenings, spaar en handel wat sonder banke funksioneer, deur middel van slim kontrakte.
Gedesentraliseerde uitruil (Decentralised Exchange – DEX): ’n Kripto-uitruil waar gebruikers direk met mekaar handel dryf sonder ’n sentrale beheerder.
E
Beursverhandelde fonds (Exchange-Traded Fund – ETF): ’n Tradisionele beleggingsproduk wat op ’n aandelebeurs verhandel word en die prys van ’n bate soos Bitcoin volg.
Lees meer in Die Volledige Bitcoin (BTC) Gids: https://bitbok.co.za/die-volledige-bitcoin-btc-gids-alles-wat-jy-moet-weet
Ethereum (Ethereum): ’n Blokketting-platform wat die gebruik van slim kontrakte en gedesentraliseerde toepassings moontlik maak.
F
Fiat-geld (Fiat Currency): Tradisionele geld soos die Suid-Afrikaanse Rand (ZAR), wat deur ’n regering uitgereik en beheer word.
G
Gasfooie (Gas Fees): Transaksiekoste wat betaal word om aksies of slim kontrakte op ’n blokketting, soos Ethereum, uit te voer.
Lees meer in Verstaan Kripto-Gasfooie: https://bitbok.co.za/verstaan-kripto-gasfooie-n-volledige-gids
H
Halvering (Halving): ’n Gebeurtenis waar die beloning vir Bitcoin-myners elke vier jaar gehalveer word, wat Bitcoin se skaarsheid verhoog.
Warm beursie (Hot Wallet): ’n Internet-gekoppelde kripto-beursie wat maklik is om te gebruik, maar minder veilig as ’n koue beursie.
K
Ken-jou-kliënt (Know Your Customer – KYC): Regulasies wat vereis dat gebruikers hul identiteit bevestig voordat hulle kripto kan koop of verkoop.
L
Likiditeit (Liquidity): Hoe maklik ’n kripto-bate gekoop of verkoop kan word sonder om die prys skerp te beïnvloed.
Laag 1 (Layer 1): Die hoofblokketting self, soos Bitcoin of Ethereum, waarop transaksies direk plaasvind.
Laag 2 (Layer 2): ’n Bykomende netwerk bo-op ’n Laag 1-blokketting wat transaksies vinniger en goedkoper maak.
M
Mynbou (Mining): Die proses waar rekenaars komplekse berekeninge uitvoer om transaksies te bevestig en nuwe kripto te skep.
N
Nie-vervangbare token (Non-Fungible Token – NFT): ’n Unieke digitale bate wat eienaarskap van kuns, musiek of ander digitale items verteenwoordig.
Lees meer in Gids tot NFT’s en Digitale Versamelstukke in Suid-Afrika: https://bitbok.co.za/gids-tot-nfts-en-digitale-versamelstukke-in-suid-afrika
Nie-toesighoudende beursie (Non-Custodial Wallet): ’n Beursie waar jy self volle beheer oor jou private sleutels het.
Lees meer in Toesighoudende- Teenoor Nie-Toesighoudende Beursies: https://bitbok.co.za/toesighoudende-teenoor-nie-toesighoudende-beursies-wat-is-dit
O
Aanlyn / Op-ketting (On-chain): Transaksies wat direk op die blokketting plaasvind en publiek sigbaar is.
Buite-ketting (Off-chain): Transaksies wat buite die hoofblokketting plaasvind, dikwels om koste en wagtye te verminder.
P
Privaat sleutel (Private Key): ’n Geheime digitale kode wat bewys dat jy die eienaar van jou kripto is. As dit verlore gaan, is jou fondse permanent ontoeganklik.
Bewys-van-werk (Proof of Work – PoW): ’n Konsensusmeganisme waar mynwerkers rekenkrag gebruik om transaksies te bevestig.
Bewys-van-belange (Proof of Stake – PoS): ’n Alternatiewe konsensusmeganisme waar validators kripto “stake” om transaksies te bevestig.
S
Saadfrase (Seed Phrase): ’n Reeks woorde wat gebruik word om ’n kripto-beursie te herstel indien jou toestel verlore of beskadig word.
Lees meer in Beskerm Jou Kripto Saadfrases & Wagwoorde: https://bitbok.co.za/beskerm-jou-kripto-saadfrases-wagwoorde-n-omvattende-gids
Stabiele munt (Stablecoin): ’n Kripto-geldeenheid wat aan ’n stabiele bate soos die Amerikaanse dollar gekoppel is.
Lees meer in Wat is Stablecoins?: https://bitbok.co.za/wat-is-stablecoins-jou-volldedige-gids-om-stabiele-kripto-geldeenhede-te-verstaan
Slim kontrak (Smart Contract): ’n Self-uitvoerende digitale kontrak wat outomaties op ’n blokketting uitgevoer word.
T
Token (Token): ’n Digitale bate wat op ’n bestaande blokketting gebou is en verskillende funksies kan hê.
W
Beursie (Wallet): Sagteware of hardeware wat gebruik word om kripto veilig te stoor, te ontvang en te stuur.
Uitgebreide Tegniese, Regulerende en Kultuurterme
Tegniese & Netwerk-terme
Hash-tempo (Hashrate): Die totale rekenkrag wat gebruik word om transaksies te beveilig en nuwe blokke op ’n blokketting te skep. ’n Hoër hashrate beteken gewoonlik ’n veiliger netwerk.
Valideerder (Validator): ’n Entiteit wat transaksies bevestig op ’n Proof of Stake-blokketting deur kripto te “stake”.
Node (Node): ’n Rekenaar wat deel is van ’n blokketting-netwerk en help om transaksies te verifieer en die netwerk gedesentraliseerd te hou.
Likiditeitspoel (Liquidity Pool): ’n Versameling fondse wat in DeFi gebruik word om handel moontlik te maak sonder ’n tradisionele koper en verkoper.
Tydelike verlies (Impermanent Loss): ’n Potensiële verlies wat kan voorkom wanneer jy likiditeit aan ’n DeFi-poel verskaf en pryse verander.
Brug (Bridge): ’n Tegnologie wat kripto tussen verskillende blokkettings kan oordra.
Orakel (Oracle): ’n Diens wat eksterne data, soos pryse of weerinligting, na slim kontrakte op ’n blokketting bring.
Regulasie & Suid-Afrikaanse Konteks
Finansiële Sektor Gedragsowerheid (Financial Sector Conduct Authority – FSCA): Die Suid-Afrikaanse regulator wat toesig hou oor finansiële dienste, insluitend kripto-diensverskaffers.
Suid-Afrikaanse Reserwebank (South African Reserve Bank – SARB): Die sentrale bank van Suid-Afrika wat toesig hou oor monetêre beleid en finansiële stabiliteit.
Kapitaalwinsbelasting (Capital Gains Tax – CGT): Belasting wat betaalbaar is op wins gemaak wanneer kripto as ’n belegging verkoop word.
Lees meer in Bitcoin en Kripto-Geldeenhede Belasting in Suid-Afrika: https://bitbok.co.za/bitcoin-en-kripto-geldeenhede-belasting-in-suid-afrika-wat-jy-moet-weet
Inkomstebelasting (Income Tax): Belasting wat van toepassing kan wees indien kripto-aktiwiteite as gereelde inkomste beskou word.
Offshore-limiete (Offshore Limits): Die maksimum bedrag geld wat Suid-Afrikaners jaarliks wettiglik oorsee mag belê of stuur.
Kultuur- en Slang-terme
HODL (HODL): ’n Gewilde kripto-term wat beteken om jou kripto vas te hou, ongeag prysbewegings.
Walvis (Whale): ’n Persoon of instansie wat ’n groot hoeveelheid kripto besit en pryse kan beïnvloed.
Tapyt-uittrek (Rug Pull): ’n Bedrogspul waar projekontwikkelaars skielik verdwyn met beleggers se fondse.
Vrees om uit te mis (Fear Of Missing Out – FOMO): Die emosie wat mense dryf om te koop omdat pryse vinnig styg.
Vrees, onsekerheid en twyfel (Fear, Uncertainty and Doubt – FUD): Negatiewe nuus of gerugte wat paniek in die mark veroorsaak.
Pap hande (Paper Hands): ’n Spottende term vir beleggers wat te vinnig verkoop uit vrees.
Diamant-hande (Diamond Hands): ’n Term vir beleggers wat hul kripto hou ongeag markskommelinge.
Hierdie woordelys is ’n lewende dokument en sal gereeld opgedateer word namate nuwe terme, regulasies en tegnologieë ontstaan.